Փորձի մասին
Այս փորձի ընթացքում պատրաստվում է փոքր մեքենա, որն աշխատում է առանց շարժիչի։ Փուչիկի մեջ կուտակված օդը դուրս է գալիս ձողիկի միջով և առաջացնում մեքենայի շարժումը։
Փորձի պատրաստման ընթացքում օգտագործվում են մկրատ, պտուտակահան և տաք սոսինձ։ Կտրելու, անցքեր բացելու և սոսինձ ատրճանակ օգտագործելու քայլերը կատարեք մեծահասակի հսկողությամբ։
Պատրաստում
- Ձողիկը կտրեք մոտ 15 սմ երկարությամբ։
- Կտրեք մոտ 11 սմ կպչուն ժապավեն և դրա օգնությամբ ձողիկը ամրացրեք ստվարաթղթին։
- Պատրաստեք փուչիկի և երկրորդ ձողիկի միացումը այնպես, որ փուչիկից դուրս եկող օդն անցնի ձողիկի միջով։
- Միացումը կպչուն ժապավենով ամուր փակեք, որպեսզի օդը կողքերից դուրս չգա։
- Փուչիկով ձողիկը ամրացրեք ստվարաթղթե հիմքին։
- Չորս շշի կափարիչների կենտրոններում զգուշությամբ անցքեր բացեք։
- Երկու փայտե ձողերը կտրեք համապատասխան երկարությամբ՝ անիվների առանցքներ պատրաստելու համար։
- Փայտե ձողերն անցկացրեք մեքենայի տակ ամրացված ձողիկների միջով։
- Յուրաքանչյուր առանցքի երկու ծայրերին տեղադրեք կափարիչներից պատրաստված անիվները։
- Անիվները անհրաժեշտության դեպքում ամրացրեք տաք սոսինձով՝ համոզվելով, որ առանցքները դեռ կարողանում են ազատ պտտվել։
Փորձ
- Ձողիկի միջոցով փչեք փուչիկը։
- Մեքենան տեղադրեք հարթ մակերեսի վրա։
- Բաց թողեք օդի ելքը։
- Դիտարկեք մեքենայի շարժումը։
Ինչպե՞ս է սա աշխատում
Փուչիկը փչելիս դրա առաձգական պատերը սեղմում են ներսում գտնվող օդը։ Բաց թողնելիս օդը մեծ արագությամբ դուրս է գալիս ձողիկից։
Այստեղ կարելի է դիտարկել Նյուտոնի երրորդ օրենքը. երբ մեքենան օդը մղում է դեպի ետ, դուրս եկող օդը մեքենայի վրա հակառակ ուղղությամբ ուժ է գործադրում, ինչի հետևանքով մեքենան շարժվում է առաջ։
Մեքենայի շարժման վրա ազդում է նաև շփումը։ Եթե անիվները կամ առանցքները դժվարությամբ են պտտվում, շփման ուժը կարող է զգալիորեն դանդաղեցնել մեքենան։
Փուչիկը մեքենան առաջ չի մղում պարզապես այն պատճառով, որ դրա ներսում «օդ կա»։ Շարժումը առաջանում է, երբ օդը դուրս է մղվում և մեքենայի վրա առաջացնում հակառակ ուղղված ուժ։
Նյուտոնի երրորդ օրենքը
որտեղ ուժերը հավասար են մեծությամբ և հակառակ՝ ուղղությամբ։ Փուչիկը օդը մղում է դեպի հետ, իսկ օդը մեքենայի վրա գործադրում է հակառակ ուղղված ուժ՝ այն շարժելով առաջ։
Ի՞նչ կարելի է փորձարկել
Փորձեք փոխել փուչիկի չափը, մեքենայի զանգվածը կամ անիվների չափերը և չափեք անցած հեռավորությունը։ Կարող եք նաև համեմատել տարբեր մակերեսներ՝ ուսումնասիրելու համար շփման ազդեցությունը մեքենայի շարժման վրա։