Փորձի մասին
Այս պարզ փորձը ցուցադրում է Նյուտոնի առաջին օրենքը, որը հայտնի է նաև որպես իներցիայի օրենք։
Մետաղադրամը սկզբում հանգիստ վիճակում է։ Երբ խաղաքարտը շատ արագ հեռացվում է դրա տակից, մետաղադրամը ձգտում է պահպանել իր սկզբնական վիճակը և չի շարժվում խաղաքարտի հետ միասին։
Փորձ
- Տեղադրեք խաղաքարտը բաժակի բացվածքի վրա։
- Խաղաքարտի կենտրոնում տեղադրեք մետաղադրամը։
- Կտրուկ հարվածեք խաղաքարտի եզրին՝ այն հորիզոնական ուղղությամբ արագ հեռացնելու համար։
- Դիտարկեք, թե ինչպես է մետաղադրամը ընկնում բաժակի մեջ։
Փորձը կարող եք կրկնել մի քանի մետաղադրամով՝ դրանք իրար վրա դասավորելով։ Փորձեք մեկ կտրուկ շարժումով հեռացնել խաղաքարտը և դիտարկեք արդյունքը։
Ինչպե՞ս է սա աշխատում
Նյուտոնի առաջին օրենքի համաձայն՝ մարմինը պահպանում է իր հանգստի կամ հավասարաչափ ուղղագիծ շարժման վիճակը, քանի դեռ արտաքին ուժը չի ստիպում այն փոխել։
Երբ կտրուկ հարվածում ենք խաղաքարտին, ուժը հիմնականում ազդում է խաղաքարտի վրա։ Քանի որ այն շատ արագ է հեռանում, խաղաքարտի և մետաղադրամի միջև շփումը շատ կարճ ժամանակ է ազդում մետաղադրամի վրա։
Մետաղադրամն իր իներցիայի պատճառով սկզբում մնում է գրեթե նույն տեղում։
Խաղաքարտը հեռանալուց հետո մետաղադրամի տակ այլևս հենարան չկա, և Երկրի ձգողության ուժը այն ներքև է քաշում՝ ուղիղ բաժակի մեջ։
Նյուտոնի առաջին օրենքը
որտեղ -ը մարմնի վրա ազդող ուժերի վեկտորական գումարն է։
Եթե մարմնի վրա ազդող ուժերի համազորը հավասար է զրոյի, ապա մարմնի արագությունը չի փոխվում․ այն կամ մնում է հանգստի վիճակում, կամ շարունակում է շարժվել հաստատուն արագությամբ ուղիղ գծով։
Նյուտոնի առաջին օրենքը ձգողության օրենք չէ։ Այստեղ իներցիան բացատրում է, թե ինչու մետաղադրամը չի շարժվում խաղաքարտի հետ, իսկ ձգողության ուժը՝ թե ինչու այն հետո ընկնում է բաժակի մեջ։
Ի՞նչ կարելի է փորձարկել
Փորձեք տարբեր զանգված ունեցող մետաղադրամներ, մի քանի մետաղադրամների կույտ կամ տարբեր տեսակի քարտեր։ Համեմատեք նաև դանդաղ և կտրուկ շարժումները. խաղաքարտը դանդաղ քաշելիս շփման ուժը շատ ավելի երկար է ազդում մետաղադրամի վրա, և արդյունքը փոխվում է։